Bezpieczeństwo – Urazy Głowy

Urazy głowy należą do najbardziej zdradliwych obrażeń, z jakimi możemy się spotkać. W większości przypadków kończy się na kilku zadrapaniach, siniakach, guzach i lekkim bólu głowy.

Jednak czasami za tymi pozornie niegroźnymi objawami może się kryć poważne uszkodzenie naszego „centrum dowodzenia” – mózgu. Dodatkowo dość często ciężkim i niebezpiecznym urazom głowy początkowo nie towarzyszą żadne objawy, dlatego ta właśnie grupa wymaga zwiększonej uwagi zarówno od personelu medycznego, jak i opiekunów osoby, która omawianego urazu doznała.

 

PRZYCZYNY URAZÓW GŁOWY
Obecnie, tak samo jak w przypadku urazów innych okolic ciała, główną przyczyną ciężkich urazów głowy u osób dorosłych są wypadki komunikacyjne (wtedy najczęściej dochodzi do mnogich obrażeń wielonarządowych), ale ryzyko takie istnieje również w innych okolicznościach. Można tu wymienić: upadek z wysokości, skoki do wody (występuje ryzyko zarówno urazu głowy, jak i uszkodzenia kręgosłupa w odcinku szyjnym), a także przy uprawianiu sportów takich jak boks, hokej czy rugby. Szczególnie niebezpieczną sytuacją są wypadki w pracy, w których doszło do zadziałania znacznej siły na zabezpieczenie głowy (kask) i jest ono uszkodzone lub – co gorsza – pracownik nie zastosował się do przepisów BHP i nie używał odpowiednich zabezpieczeń. Uraz głowy należy również podejrzewać u wszystkich znalezionych nieprzytomnych osób, także tych znajdujących się pod wpływem alkoholu, u osób, które doznały ataku padaczkowego lub zostały rażone prądem (a także piorunem).

 

Zobacz gdzie kupić środki ochrony indywidualnej – środki ochrony indywidualnej

 
WYBRANE PRZYPADKI URAZÓW GŁOWY I ICH POWIKŁAŃ

Obrażenia powłok czaszki

Skóra głowy dość często ulega różnym urazom. Jest ona grubsza niż w innych okolicach ciała, dlatego jest w stanie pochłonąć znaczną ilość działającej energii urazu. Kolejną cechą skóry głowy jest jej bogate unaczynienie, które z jednej strony umożliwia szybkie zazwyczaj i niepowikłane gojenie, ale z drugiej sprawia, że rany tej okolicy, nawet niewielkie, obficie krwawią.
Najlżejszymi obrażeniami powłok czaszki są otarcia niewymagające zwykle pomocy lekarskiej, przy zadziałaniu większej siły może dojść do krwawienia podokostnowego lub podczepcowego bez naruszenia ciągłości powłok, które niebezpieczne są jedynie dla niemowląt. Rozerwania skóry głowy w przeważającej większości przypadków powinny być opracowane chirurgicznie, oczyszczone i zszyte – jeśli znajdują się w okolicy czołowej – szwem kosmetycznym przy zastosowaniu znieczulenia miejscowego. Nie zszywa się jedynie ran bardzo małych, bardzo płytkich, silnie zanieczyszczonych lub zadawnionych.

 

Złamania kości czaszki

Złamania kości czaszki można z grubsza podzielić na dwie duże grupy: złamania kości sklepienia czaszki i złamania kości podstawy czaszki. Aby doszło do złamania, siła urazu musi być duża, gdyż czaszka mająca za zadanie ochronę mózgu jest stosunkowo odporna.

 

Złamania kości sklepienia czaszki

Powstałe złamania dzieli się na otwarte i zamknięte (w zależności od tego, czy doszło do przerwania skóry) oraz na linijne, wieloodłamowe lub wgłobione, ze względu na położenie odłamów kości. Najbardziej niebezpieczne jest złamanie o charakterze wgłobienia, gdyż fragmenty kości uszkadzać mogą oponę twardą i bezpośrednio tkankę mózgową. Dodatkowo znacznie zwiększają ryzyko infekcji. Duża cześć takich złamań wymaga korekcji chirurgicznej.

head

Złamania kości podstawy czaszki

Złamania takie powstają często w następstwie np. uderzenia głową o krawężnik i charakteryzują się bardzo znamiennymi objawami klinicznymi. Pacjenta, który doznał omawianego urazu dość łatwo zapamiętać. Do objawów wskazujących na możliwość złamania podstawy czaszki należą: krwiaki okularowe (tzw. oczy szopa), zasinienia za uszami, jednostronna utrata słuchu lub opadanie kącika ust, wypływanie płynu mózgowo-rdzeniowego (żółtawa lub różowawa, przejrzysta ciecz) z nosa, z uszu lub spływanie po tylnej ścianie gardła. Często złamaniu towarzyszy wstrząśnienie lub stłuczenie mózgu oraz krwawienie w wyniku urazu, a odległym powikłaniem może być zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

 

Wstrząśnienie i stłuczenie mózgu

Są to następstwa urazów czaszkowo-mózgowych wszelakiego typu, w których wiodącym objawem jest utrata przytomności.

 

Wstrząśnienie mózgu

Mianem tym określamy stan, w którym na skutek nagłego zadziałania siły (przyśpieszenie, hamowanie) dochodzi do przeniesienia się drgań z powłok i czaszki na mózgowie i czasowego zaburzenia jego funkcji (w szczególności tzw. tworu siatkowatego, który odpowiedzialny jest za stan czuwania). W tym przypadku nie ma bezpośredniego organicznego uszkodzenia mózgu, ale występuje nagła, chwilowa utrata przytomności oraz tzw. niepamięć wsteczna – po odzyskaniu przytomności poszkodowany nie przypomina sobie momentu, w którym doszło do urazu, a także co się z nim działo przez ten czas. Objawami towarzyszącymi wstrząśnieniu mózgu mogą być: nudności, wymioty, senność i ból głowy. Objawy niepowikłanego wstrzą-śnienia mózgu ustępują z reguły do 3 dni.

 

Stłuczenie mózgu

Stłuczenie mózgu jest poważniejszym następstwem urazu niż wstrząśnienie. Dochodzi do różnego stopnia strukturalnego uszkodzenia określonej okolicy mózgu (wynaczynienie krwi, zakrzepy, rozerwanie, martwica), które powstaje na skutek znacznej różnicy ciśnień w jamie czaszki. Uszkodzenie może obejmować różną grubość tkanki mózgowej. Stłuczenie charakteryzuje się początkową utratą przytomności, trwającą dłużej niż w przypadku wstrząśnienia mózgu, oraz różnego stopnia zaburzeniami neurologicznymi, które zależą od tego, które miejsca są uszkodzone (np. zaburzenia mowy, pamięci – przy uszkodzeniu płata skroniowego, ubytki pola widzenia – przy uszkodzeniu płata potylicznego itp.). Uszkodzenia te mogą być trwałe.

 

Krwiak nadtwardówkowy

Terminem takim określa się nagromadzenie krwi między kośćmi czaszki a oponą twardą, powodujące ciasnotę w jamie czaszki i uciskające na mózg, zaburzając jego funkcje. Najczęściej powstaje w wyniku upadku z wysokości, wypadku komunikacyjnego lub uderzenia tępym narzędziem. Przyczyną w większo-ści przypadków jest uszkodzenie tętnicy oponowej środkowej – krwawienie jest obfite i szybko narasta, a przebieg choroby jest szybki, dość gwałtowny i charakterystyczny – po urazie poszkodowany traci przytomność, potem odzyskuje ją w pełni (tzw. okres przejaśnienia), by po pewnym czasie znów utracić przytomność z dołączeniem się porażenia jednej strony ciała i rozszerzenia źrenicy). Krwiak nadtwardówkowy jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i każdy przypadek powinien być niezwłocznie operowany przez neurochirurga, tak aby szanse pacjenta na wyjście z sytuacji bez szwanku były jak największe

 

Krwiak podtwardówkowy ostry i przewlekły

 

W krwiaku podtwardówkowym wynaczyniona krew zbiera się między oponą twardą a pajęczą. W zależ-ności od szybkości narastania objawów, wyróżnia się postać ostrą (do 48 h po urazie) i przewlekłą (do 14 dni po urazie). Źródłem krwawienia są zwykle żyły powierzchni kory mózgowej. Krwiak ten zazwyczaj nie powoduje objawów ciasnoty wewnątrzczaszkowej tak szybko jak nadtwardówkowy, ze względu na otwartą przestrzeń, ale w niektórych przypadkach współistnieje także obrzęk mózgu, sprawiając, że objawy mogą być równie burzliwe. W początkowym stadium poszkodowani uskarżać się mogą na ból głowy, nudności, wymioty, niedowład kończyn; mogą także wystąpić napady padaczkowe.

 

POSTĘPOWANIE NA MIEJSCU WYPADKU
Jak zawsze pierwszeństwo ma ocena zagrożenia ratownika i poszkodowanego na miejscu zdarzenia oraz w przypadku grożącego niebezpieczeństwa, przeniesienie poszkodowanego w inne, bezpieczne miejsce. Ocena podstawowych funkcji życiowych (A – drogi oddechowe B – prawidłowy oddech C – oznaki krążenia), w razie konieczności zastosowanie pozycji bocznej ustalonej. Jeżeli poszkodowany jest przytomny, to bardzo istotne i bardzo pomocne dla dalszego postępowania jest dokładne zebranie informacji dotyczących mechanizmu urazu oraz tego, czy doszło do utraty przytomności, jeśli tak – to na jaki czas (gdy pacjent jest w stanie przypomnieć sobie te fakty). Nie należy bagatelizować incydentu. Poszkodowany powinien być poddany obserwacji w szpitalu lub w przypadku lżejszych urazów – w domu – przez okres co najmniej 24 h (wtedy niebezpieczeństwo ujawnienia się powikłań jest największe). Jeżeli dojdzie do otwartego uszkodzenia, ranę na głowie przykrywa się suchym, jałowym opatrunkiem, nie wolno usuwać ciał obcych – może to zrobić jedynie wyszkolony personel w warunkach sali operacyjnej. Nie wolno naciskać na naruszoną część czaszki ani tym bardziej na tkankę mózgową. Obowiązuje także zakaz dotykania i wciskania wypadniętego fragmentu mózgu do wnętrza czaszki. Każdą ranę głowy, do głębokości której mamy jakiekolwiek wątpliwości, należy traktować jako otwarte uszkodzenie czaszki. Gdy zauważymy, że z uszu lub nosa wycieka płyn mózgowo-rdzeniowy, nie należy hamować wypływu, gdyż w ten sposób spowodować można wzrost ciśnienia wewnątrz czaszkowego i pogorszyć stan pacjenta – można przyłożyć jałowy opatrunek.Ponadto jak w każdym przypadku obowiązuje tamowanie krwawień i wsparcie psychiczne poszkodowanego. Wezwanie pomocy jest niezbędne nie tylko w przypadku pacjentów nieprzytomnych lub w ciężkim stanie, ale także jeżeli poszkodowany wydaje się być zdezorientowany, nie pamięta, co się stało lub świadkowie podają krótkotrwałą utratę przytomności, napad padaczkowy czy inne niepokojące objawy.
Pomoc należy wezwać, jeżeli mamy choć cień wątpliwości co do stanu poszkodowanego, który doznał urazu głowy, nawet gdy na pierwszy rzut oka wydaje się, że wszystko jest w porządku. Jeżeli uraz nie wymaga pomocy lekarskiej, pacjent przez następne 48-72 godziny powinien pozostawać stale pod opieką odpowiedzialnej pełnoletniej osoby, która obserwować będzie, czy nie pojawią się u niego ewentualne objawy niebezpiecznych powikłań urazu, którego doznał.
W takim przypadku, jeżeli stan chorego na to pozwala, należy niezwłocznie przewieźć go do najbliższego szpitala, w którym znajduje się oddział chirurgii urazowej lub neurochirurgii, a w razie braku możliwości transportu lub utraty przytomności chorego wezwać karetkę pogotowia ratunkowego.

PODSUMOWANIE

W pracy na wysokości, na budowie, niezbędne będą kaski i hełmy, najdziesz je w na http://www.gvarant.pl/pl/
Każdemu z nas zdarzył się niejednokrotnie i zapewne niejeden raz jeszcze zdarzy się uraz głowy. W większości przypadków zdarzenia kończą się szczęśliwie, jednak dobrze jest zachować pewien stopień czujności, szczególnie w stosunku do osób, które spożyły alkohol, tak aby nie przegapić objawów mogących zwiastować poważniejsze problemy.

Ocena wypadkowości

Wypadkowość jest zjawiskiem niepożądanym oraz negatywnym i dlatego przy jej ocenianiu konieczna jest świadomość, że przedmiotem oceny jest stopień tej negatywności. Każda redukcja wypadkowości jest satysfakcjonująca, ale jeśli w jej wyniku nie został uzyskany poziom pełnego bezpieczeństwa, to redukcja taka oznacza zmianę dużego zła na trochę mniejsze – ale jednak zło.
Ocena wypadkowości spełnia rolę informacyjną i motywacyjną. Powinna się składać z dwóch elementów: z wyniku analizy zmian oraz rezultatu porównania własnej wypadkowości z wypadkowością innych, np. zakładów lub branż.

Analiza zmian obejmuje porównanie wypadkowości w ostatnim okresie – najczęściej roku – z wypadkowością rejestrowaną w okresach wcześniejszych. Możliwe są trzy różne wyniki takiego porównania: wzrost, spadek lub brak zmian.

 

Porównanie z innymi może dotyczyć działu, zakładu, branży i całych państw. Wartościowe są porównania działów w przedsiębiorstwie, przedsiębiorstwa z całą branżą, a także porównania międzybranżowe oraz międzynarodowe porównania branż.
Informacja o zmianach własnej wypadkowości oraz o rozbieżności między własną wypadkowością a rejestrowaną u innych umożliwia formułowanie oceniających stwierdzeń dotyczących własnej wypadkowości.
Interpretacja wartości wskaźników wypadkowości
Obliczona i oceniona wartość wskaźników wypadków stanowi bezpośrednią miarę ciężkości oraz częstości wypadków. Z wartości tych można pośrednio wnioskować o:
– poziomie i specyfice zagrożeń
– skuteczności zastosowanych metod profilaktycznych
– kompetencjach kierownictwa i dozoru w zakresie zarządzania bezpieczeństwem

SKUTKI ZAGROŻEŃ W PROCESACH PRACY
– kwalifikacjach i motywacji pracowników do wykonywania polecanych zadań w sposób bezpieczny
– sprawności zakładowego systemu bezpieczeństwa i państwowego systemu ochrony pracy.

W miarę zdobywania informacji o częstości i przyczynach wypadków staje się coraz bardziej oczywiste, że o bezpieczeństwie decydują głównie kierownictwo i dozór, a to, jakie podejmują działania, zależy od systemu ochrony pracy, tj. od systemowych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa w skali państwa: regulacji prawnej, nadzoru, edukacji, informacji i sposobu generowania motywacji do tworzenia bezpieczeństwa. Duża wypadkowość świadczy o wadliwej organizacji systemu bezpieczeństwa, niekompetencji i niedostatecznej motywacji do tworzenia bezpiecznych warunków i o ogólnie niskim poziomie kultury bezpieczeństwa.

Rodzaje wypadków

Wypadki zdarzają się w różnych miejscach i sytuacjach oraz podczas rozmaitych czynności. Miejsca, sytuacje i czynności oraz rodzaje obrażeń stanowią podstawę klasyfikacji wypadków. Wyróżniane są na przykład wypadki szkolne i przedszkolne, domowe, drogowe, lotnicze, morskie, sportowe itp.
Ogólnie wypadki można podzielić na zawodowe i pozazawodowe. Wypad-kami zawodowymi są zdarzenia zaistniałe w związku z wykonywaniem pracy zawodowej, natomiast do pozazawodowych wlicza się wszystkie pozostałe. Wśród wypadków zawodowych są wyróżniane wypadki: przy pracy, w drodze do pracy i z pracy, wypadki traktowane na równi z wypadkami przy pracy oraz wypadki przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.

 


Według obowiązującej definicji (obwieszczenie ministra pracy, płac i spraw socjalnych z 5.5.1983 r.) za wypadek przy pracy uważa się nagle zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą, tj. podczas wykonywania:
– zwykłych czynności lub poleceń
– czynności będących w interesie zakładu, nawet bez polecenia
– czynności wykonywanych w czasie pozostawania w dyspozycji zakładu – w drodze między siedzibą zakładu pracy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
Główne kryteria uznania zdarzenia za wypadek, takie jak: nagłość, związek z pracą i zewnętrzność przyczyn dotyczą zdarzenia, a nie doznanego urazu. Wypadkiem w drodze do pracy i z pracy są zdarzenia doprowadzające do urazu, zaistniałe podczas najkrótszej drogi między miejscem zamieszkania pracownika a zakładem pracy.

 

Na równi z wypadkiem przy pracy są traktowane urazowe zdarzenia:
– podczas podróży służbowej, mające związek z pracą i podróżą służbową
– zaistniałe w związku ze służbą w zakładowej formacji samoobrony lub w zakładowej straży pożarnej
– powstające podczas zadań zlecanych przez działające w zakładzie organizacje.

 

Wypadkami przy realizacji umów są zdarzenia doprowadzające do obrażeń u osób nie będących pracownikami zakładu, a wykonujących pracę na rzecz zakładu na podstawie umowy agencyjnej lub umowy – zlecenia.

 

Wyróżniane są wypadki indywidualne i zbiorowe. Wypadek jest klasyfikowany jako indywidualny, jeśli w jednym wydarzeniu obrażeń doznaje jedna osoba. Wypadek zbiorowy ma miejsce wówczas, gdy w następstwie jednego wydarzenia powstają obrażenia u dwóch lub u większej liczby osób. Tworzone i publikowane w Polsce statystyki wypadków są ewidencją liczby osób poszkodowanych w wypadkach. Na użytek praktyki jest zalecane tworzenie statystyki wydarzeń z podaniem liczby osób poszkodowanych oraz przyczyn wydarzeń. Wszystkie wypadki zawodowe są różnicowane ze względu na stopień ciężkości. Wyróżniane są wypadki śmiertelne, ciężkie, tj. powodujące ciężkie uszkodzenia ciała lub ciężki rozstrój zdrowia, oraz wypadki pozostałe.

 

Za wypadek śmiertelny uznaje się zdarzenie, w wyniku którego nastąpiła śmierć osoby poszkodowanej w chwili wypadku lub w okresie 6 miesięcy od wypadku, bezpośrednio lub pośrednio wskutek obrażeń doznanych w zdarzeniu wypadkowym. Za wypadek ciężki przyjmuje się zdarzenie, w wyniku którego nastąpiła utrata: wzroku albo słuchu, mowy, zdolności płodzenia lub inne ciężkie kalectwo, nieuleczalna ciężka lub długotrwała choroba zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, trwała całkowita bądź znaczna niezdolność do pracy w zawodzie albo trwale poważne zeszpecenie bądź zniekształcenie ciała (rozporządzenie Rady Ministrów z 21.4.1992 r.). W praktyce wypadki są klasyfikowane ze względu na stopień ciężkości na śmiertelne, ciężkie oraz lekkie, a o włączeniu zaistniałego obrażenia do wypadków ciężkich lub lekkich decyduje lekarz.

Pojęcie Wypadku

W potocznym rozumieniu termin „wypadek” jest utożsamiany z nagłym zdarzeniem, niemożliwym do przewidzenia, w wyniku którego ludzie doznają obrażeń oraz ponoszą straty. Nieprofesjonalne interpretacje wyjaśniające powstawanie wypadków często błędnie przyjmują, że są one zdarzeniami niezależnymi od postępowania człowieka, a jeśli nawiązują do zachowania lub ludzkiej zawodności, to najczęściej koncentrują się na ostatniej sekwencji zdarzenia wypadkowego.


Wprowadzenie obowiązku ewidencjonowania wypadków, utworzenie systemów ubezpieczeń i odszkodowań, a także włączenie wypadków do programów badań naukowych spowodowało konieczność ścisłego określenia, jakie zdarzenia są wypadkami, a jakie nimi nie są. W różnych państwach za obowiązujące są uznawane jednak rozmaite definicje.
Panuje powszechna zgoda, że wypadki są zdarzeniami niepożądanymi i nieplanowanymi (L. Benner, 1975). Co do pozostałych cech istnieje duże zróżnicowanie poglądów. Różnice te można sprowadzić do trzech stanowisk. Według pierwszego wypadek jest utożsamiany z urazem. Drugie stanowisko ujmuje uraz jako integralny element zdarzenia wypadkowego, a z tego wynika, że wypadkiem jest uraz wraz z poprzedzającą go sytuacją. Trzeci sposób rozumienia wypadku przyjmuje doznanie urazu za jedno z wielu możliwych następstw wypadku.
W tym ujęciu wypadkiem jest sytuacja lub zdarzenie wymykające się spod kontroli człowieka i poprzedzające uszkodzenie ciała. Skutkiem utraty kontroli nad przebiegiem zagrażającego zdrowiu lub życiu zdarzenia może być śmierć, uszkodzenie ciała, strata materialna spowodowana zniszczeniem wyposażenia, bądź tylko wzrost prawdopodobieństwa zaistnienia takich skutków.
W niektórych definicjach podkreśla się nagłość występowania wypadków oraz ich nieprzewidywalność i zasadniczą odrębność od oczekiwanego przebiegu wydarzeń. W innych, bardziej rozbudowanych definicjach, są określone przyczyny wystąpienia zdarzenia wypadkowego. Za przyczyny zdarzeń wypadkowych przyjmuje się akceptowanie zagrożeń tkwiących w środowisku pracy, błędne reakcje pracowników, powodowanie zagrożeń przez podejmowanie niebezpiecznych decyzji lub czynności oraz błędy w zarządzaniu bezpieczeństwem.
Analogiczne różnice stanowisk dotyczą skutków powodowanych przez zdarzenia wypadkowe. Wyróżniane są takie skutki, jak urazy fizyczne lub psychiczne, uszkodzenie maszyn i materiałów, szkody materialne, przerwanie lub zakłócenie toku pracy, awarie, a także obniżenie społecznego wizerunku zakładu.
Ze względu na częste utożsamianie wypadku z przypadkiem lub z różnymi nieumyślnymi zdarzeniami, nie doprowadzającymi do urazów (na przykład zatrzaśnięcie drzwi z pozostawieniem kluczy wewnątrz itp.), W. Haddon i S. Baker (1981) zaproponowali zastąpienie terminu „wypadek” terminem obrażenie. Ujmują oni obrażenia wypadkowe jako skutek ostrego wystawienia na działanie zagrażających czynników fizycznych, chemicznych lub biologicznych lub też jako skutek nienormalnej wymiany energii między jej źródłem a organizmem. Zagrożenia tc można identyfikować, a ich skutki szacować i redukować. Sam termin „obrażenie” koncentruje się na doznanej krzywdzie, a jego używanie motywuje do ostrożnego i rozważnego postępowania oraz wskazuje na konieczność podejmowania działań profilaktycznych.

Wypadkiem jest każde nieplanowane wydarzenie doprowadzające do obrażenia. Doznanie obrażenia stanowi cechę wyróżniającą wypadek od innych zdarzeń nie będących wypadkami.